Hôm nay: 01/05/2017 11:19:08 (GMT+7)
Liên hệ tòa soạn: +84.0204.3 856 624
CƠ QUAN CỦA ĐẢNG BỘ ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM TỈNH BẮC GIANG TIẾNG NÓI CỦA ĐẢNG BỘ, CHÍNH QUYỀN VÀ NHÂN DÂN TỈNH BẮC GIANG

Tiếng vọng từ non thiêng Tây Yên Tử

(BGĐT) - Nói đến vùng đất non cao, non thiêng Tây Yên Tử (Yên Dũng, Lục Nam, Lục Ngạn, Sơn Động) là nhằm đối sánh với vùng Đông Yên Tử gồm các huyện, thị xã Chí Linh (Hải Dương), Đông Triều, Uông Bí (Quảng Ninh). Hợp điểm của hai vùng văn hóa chính là chùa Đồng trên đỉnh non thiêng Yên Tử. 

Tiếng vọng, từ non thiêng, Tây Yên Tử

Chùa Hạ tại Khu văn hóa - tâm linh  Tây Yên Tử đang được xây dựng. Ảnh: Việt Hưng.

Lâu nay, dường như du khách chủ yếu biết đến phía Đông, còn Tây Yên Tử với vị thế là vùng địa - văn hóa thì mới được đánh thức, khám phá, tìm đến trong khoảng mười năm nay, nhất là từ khi tuyến đường tâm linh (tỉnh lộ 293) từ TP Bắc Giang đến Đồng Thông (Sơn Động) được khởi công xây dựng. Mặt khác, cũng cần nhấn mạnh đặc điểm vùng địa - văn hóa Tây Yên Tử với sự khởi đầu từ ngôi chùa cổ Vĩnh Nghiêm nổi tiếng và kết nối theo hai tuyến: Đường tâm linh 293 (Suối Mỡ, Mai Sưu, Đám Trì, Đèo Bụt, Tuấn Mậu, Đồng Thông) và đường 31 (Đồi Ngô, Kim, Chũ, Biển Động, An Châu, Đồng Thông)…

Vùng văn hóa Phật giáo Tây Yên Tử trải trên một địa bàn rộng, bên cạnh tổ đình Vĩnh Nghiêm còn 130 điểm di tích, trong đó 26 di tích cấp tỉnh và quốc gia. Trong giới hạn cụ thể, ở đây chúng tôi tập trung khảo sát vùng văn hóa tâm linh Phật giáo Tây Yên Tử theo tỉnh lộ 293. Theo tuyến đường này, du khách sau khi qua thăm chùa cổ Vĩnh Nghiêm sẽ dừng chân thăm đền Suối Mỡ, qua Mai Sưu, thẳng đến Khu du lịch sinh thái Đồng Thông rồi leo dốc khoảng 4 km đến chùa Đồng, đỉnh non thiêng Yên Tử.

Dọc tuyến đường từ thị trấn Lục Nam đến chân núi Yên Tử còn lưu lại nhiều dấu tích về con người và cuộc sống từ ngàn xưa. Quần thể di tích cổ nhất ở đây chính là khu đền Suối Mỡ thờ công chúa Quế Mỵ Nương, con vua Hùng Định Vương thứ IX, người có công khai khẩn miền đất sơn khê, sau tích hợp với tín ngưỡng thờ mẫu và hiển linh Thánh Mẫu Thượng Ngàn. Ngay cửa đền Hạ hiện còn một cây đa và hai cây gạo cổ mới được trao bằng cây di sản cấp Quốc gia. Sử sách cũng ghi nhận và thực tế làng Tòng Lệnh (xã Trường Giang) có thờ tướng quân Thân Cảnh Phúc - Vũ Công Thành và công chúa triều Lý (thế kỷ XI). 

Tương truyền, vùng đất này từng là nơi Trần Quốc Tuấn lập bản doanh chống quân Nguyên Mông (thế kỷ XIII) và còn để lại các địa danh Ba Dinh, Bẩy Nền, Bãi Quần Ngựa, Thao trường luyện kiếm. Đặc biệt, nơi đây còn có thành nhà Mạc (thế kỷ XVI) dài chừng 18km, nối từ núi Bảo Đài qua sông Lục Nam, qua làng Vườn, Hố Nước, đền Hàn Lâm rồi đến chân núi Mang thuộc dãy Huyền Đinh - Yên Tử. Khách hành hương theo đường tỉnh 293 dọc làng Quỷnh (xã Nghĩa Phương) trông ngang bên kia cánh đồng còn thấy lờ mờ dấu tích thành xưa. Có thể nói từ thế kỷ XVI, theo dấu chân nhà Mạc, dân số vùng non cao này tăng lên đáng kể, hình thành nhiều thôn bản dọc các thung lũng, cánh đồng, suối nước, để lại nhiều điểm thờ tự đình, chùa, đền, miếu, nghè, điện. Theo các cụ cao niên, hồi đầu thế kỷ vẫn còn nhiều đình, chùa to lớn nổi tiếng ở làng Dùm, Gàng, Đối Sơn, Nhân Lý, Đám Trì…

Tiếng vọng, từ non thiêng, Tây Yên Tử

Suối nước vàng dưới chân Yên Tử. Ảnh: Anh Tuấn.

Lại nói riêng chùa Đám Trì (Lục Sơn) thuộc xã tận cùng non cao của huyện Lục Nam, cận kề chân núi Yên Tử. Cách đây khoảng bốn chục năm, thời chiến tranh chống Mỹ có Trung đoàn 568 luyện quân giữa vùng rừng núi, mấy tháng lại đưa tân bình vào Nam. Không ai ngờ vùng đất “khỉ ho cò gáy” này lại có ngôi chùa cổ đến thế. Cách đây hơn hai năm (2014), Bảo tàng tỉnh phối hợp với Viện Khảo cổ học khai quật và phát hiện hơn hai ngàn cổ vật (vật liệu xây dựng, kiến trúc và trang trí bằng đất nung, gốm men, sành nâu, mảnh ngói mũi hài, lá đề, tượng thú, con kìm, con sấu…), xác định chùa Đám Trì có niên đại từ thời Lý- Trần và được tu bổ, tôn tạo nhiều lần vào thời Lê, Nguyễn. 

Lại nhớ hồi năm 1996, tôi cùng nhà Hán học Nguyễn Văn Phong (nay là Tiến sĩ, Phó Giám đốc Bảo tàng tỉnh) và một trai bản men theo triền Tây Yên Tử lên thăm chùa Hồ Thiên. Có chuyến đi này là bởi tôi từng nghe bà con đi rừng kháo chuyện từng đến chùa Hồ Thiên. Để “thực mục sở thị”, vào một ngày đẹp trời, chúng tôi mang theo gạo, nồi niêu, dao quắm lên đường. Qua không biết bao con suối. Mùa nước cạn, từng đàn bướm rập rờn. Hai bên rừng bạt ngàn ràng ràng, thanh hao, sim cao vượt đầu người, rồi cây sầm, sau sau, tầu tấu, tre, nứa… Lối mòn chỉ vừa bánh xe trâu, xe bò, xe quệt rồi nhỏ dần giữa đại ngàn. 

Đêm ấy chúng tôi làm lán ngủ bên khe suối. Sáng hôm sau men lối mòn đường trúc, dễ đi lắm. Sang chiều thì vượt bãi Bòng. Đã thấy dấu vết những lán trại, những thảm cỏ gianh, đồi bạch đàn, keo lá mít xanh tốt. Đi một đoạn, vượt qua cánh rừng thưa và một khe nước tới nơi phế tích được gọi là chùa Hồ Thiên (Trù Phong Tự). Trời chiều âm âm, se lạnh. Chúng tôi tham quan một lượt thấy có ngôi tháp đá cao chừng bảy tám tầng, có nhiều ngôi tháp gạch, có những tấm bia nhỏ ghi tên nhà sư vẫn còn niên đại đầu thế kỷ XIX, những thanh đá xanh kê làm bậc cửa, những hàng chân cột đá theo hàng theo lối, rồi vô số cây lớn bằng cả người ôm mọc giữa nền nhà. Phía trên có nhà bia đá khắc chữ Hán, to bằng cả mặt bàn, trộm nhớ đâu như do nhà biên khảo thần tích Nguyễn Bính soạn vào thế kỷ XVI. 

Xung quanh còn nhiều cây khế trĩu quả, cây chuối đã hóa thành chuối rừng. Có một cây tu hú to bằng cả người ôm. Lại có một cây thông mới bị cưa ngang, phần gốc đủ chỗ ngồi cho một mâm sáu. Sau này nghe nói nhóm người chặt cây thông cổ đã bị bắt vào tù. Chúng tôi chụp ảnh lia lịa. Anh Phong đi bắt ếch nhưng không được con nào. Cuối thu, ếch cũng tìm nơi trú ngụ. Tối ấy chúng tôi ăn cơm với lạc rang, chuối, khế rừng. Toàn đồ chay tịnh. Đêm nằm mé hang đá, bên đống lửa cháy rừng rực. Chuyện vãn đến khuya. Giấc ngủ chập chờn giữa tiếng gió rừng ù ù, tiếng một con tắc kè xa xa, một tiếng chim kêu khắc khoải. Lại mơ hồ mường tượng thấp thoáng bóng một vị sư già từ ngôi tháp đi ra, từ khe nước đi lại, từ phía sân chùa đi ngang…

Con đường tâm linh 293 đã mở ra một vận hội mới cho vùng non thiêng Phật giáo Tây Yên Tử. Ngày nay du khách có thể tùy tâm, tùy hứng, tùy thời gian, điều kiện mà trải nghiệm Tây Yên Tử theo nhiều cách thức khác nhau. Đôi ba năm tới đây, khi Khu du lịch sinh thái Đồng Thông chính thức khai trương, khi tuyến cáp treo Đồng Thông - chùa Đồng hoàn thành, khi lễ hội chùa mở ra thì tiếng vọng tâm linh đất Phật non thiêng Tây Yên Tử sẽ còn vọng vang xa hơn nữa…

PGS. TS. Nguyễn Hữu Sơn

Tiếng vọng, từ non thiêng, Tây Yên Tử
 
Bình luận mới vừa được thêm vào. Click để xem
Mới nhấtHay nhấtXếp theo:
 
 
 
 
 
     
 
Bà tướng Việt Minh

Bà tướng Việt Minh

(BGĐT) - Với cái tên "Bà tướng Việt Minh", bà Hà Thị Quế năm 24 tuổi đã nổi tiếng khắp vùng Bắc Giang, làm quân lính, tổng lý thời Pháp thán phục, kính nể. Bà không sinh ra ở Bắc Giang nhưng là một trong những chiến sĩ hoạt động cách mạng và trưởng thành từ đây.

Mở lối cho chăn nuôi lợn: Cơ hội tái cơ cấu, giảm lệ thuộc xuất khẩu tiểu ngạch (kỳ 2)

Mở lối cho chăn nuôi lợn: Cơ hội tái cơ cấu, giảm lệ thuộc xuất khẩu tiểu ngạch (kỳ 2)

(BGĐT) - Trước thực trạng chăn nuôi lợn ảm đạm như hiện nay, nhiều ý kiến cho rằng cần cơ cấu lại ngành này cho phù hợp, có những mô hình sản xuất sạch, liên kết tiêu thụ theo chuỗi ổn định, giảm lệ thuộc lớn vào xuất khẩu qua đường tiểu ngạch, bảo đảm phát triển chăn nuôi ổn định, bền vững.  

Anh ngã xuống, hiên ngang  trước giờ toàn thắng

Anh ngã xuống, hiên ngang trước giờ toàn thắng

(BGĐT) - Sáng 30-4-1975, chỉ vài giờ trước khi giải phóng, Đại úy Ngô Văn Nhỡ, xã Đức Thắng (Hiệp Hòa) đã anh dũng hy sinh ngay cửa ngõ Sài Gòn. Trong làn mưa đạn của kẻ thù, hình ảnh người chỉ huy hiên ngang hô vang: “Hãy nhằm thẳng Sài Gòn! Tiến lên!” đã thôi thúc cả tiểu đoàn xung phong tiêu diệt địch. 

Tinh thần Chiến thắng

(BGĐT) - Sức mạnh vật chất và tinh thần tạo nên chiến thắng. Đó là điều dễ hiểu. Dân tộc ta đã chiến thắng ba “đế quốc to” trong thế kỷ XX là sự kế thừa truyền thống hiển hách bao đời đánh giặc và thắng giặc ngoại xâm.