Cập nhật 23/02/2017 05:07:50 (GMT+7)

Đình Gồi và nét đẹp kết chạ

21:48 | 27/08/2016

(BGĐT) - Đình Gồi, xã Nghĩa Trung, huyện Việt Yên (Bắc Giang) không chỉ là trung tâm sinh hoạt văn hoá tín ngưỡng, nơi thờ Thành hoàng làng, những người có công với dân với nước, mà còn là nơi ghi nhận “tục kết chạ” của nhân dân làng Yên Liễn, xã Nghĩa Trung và Ngân Đài, xã Minh Đức.

Đình Gồi, nét đẹp,  kết chạ

Đình Gồi.

Căn cứ vào tài liệu, hiện vật, đồ thờ tại đây cho biết, đình Gồi được xây dựng từ thời Lê (thế kỷ XVII) song đã bị hư hỏng nặng trong kháng chiến chống Pháp. Năm 1995, nhân dân địa phương tu sửa tôn tạo lại nên ngôi đình thêm khang trang tố hảo. Bình đồ kiến trúc ngôi đình hiện nay kiểu chữ đinh gồm 3 gian, 2 chái toà Tiền đình nối 2 gian toà Hậu cung. Liên kết khung vì mái kiểu giá chiêng con chồng, các cấu kiện kiến trúc không chạm khắc hoa văn cầu kỳ. 

Đình Gồi thờ thần Cao Sơn, Quý Minh, Quan Sát Minh Quân, Hành Loan và Thân Công Tài. Thần Cao Sơn, Quý Minh vốn là thuộc tướng đời Hùng Vương thứ 18, đã có nhiều công lao chống giặc ngoại xâm bảo vệ nền độc lập dân tộc. Đình Gồi còn thờ Hán quận công Thân Công Tài (1620-1683) người thôn Như Thiết, xã Hồng Thái (Việt Yên). Năm 1672, ông làm quan Tri thị nội thư tả, Đề đốc các xứ Kinh Bắc, Thái Nguyên, Lạng Sơn và được phong tước Hán quận công. Ông có công lớn trong việc lập chợ Kỳ Lừa, tạo ra nơi buôn bán giao lưu hàng hoá giữa các địa phương miền biên giới 2 nước Trung Hoa và Đại Việt. Ông được nhân dân hai nước tôn làm “Lưỡng quốc khách nhân”. Nhiều vùng của Trung Quốc và nước ta lập miếu, đình thờ vị tướng này, ở huyện Việt Yên có 5 làng tôn thờ ông làm hậu Thần trong đó có làng Yên Liễn. Tại đình Gồi có hai bài vị đá khắc chữ Hán ghi “Lưỡng quốc tổng trấn Bắc Kinh kiêm Tri dũng nghị chuy trùng Thượng tướng, cương đoan chính trực, tế thế hộ dân, hiển linh quang ứng ninh công đại vương”. 

Lễ hội truyền thống đình Gồi hằng năm được tổ chức ngày 12 tháng Giêng với nhiều nghi lễ và các trò chơi dân gian mang đậm bản sắc văn hoá dân tộc. Lễ hội xưa ngoài nghi lễ rước Thánh và tế lễ còn có trò chơi cướp cầu cạn, đánh đu, bắt vịt trên ao, đi cầu kiều, chơi cờ bỏi, đấu vật, chọi gà… Độc đáo nhất là trò chơi đua ngựa ở trước cửa đình làng. Sân đua ngựa trên bãi đất rộng, có khoảng 100 con ngựa được các trai làng và nhiều địa phương khác mang về thi tạo cho không khí lễ hội càng thêm đông vui, nhộn nhịp và hấp dẫn. 

Vào ngày hội truyền thống, tại đình Gồi còn diễn ra nghi thức kết chạ giữa hai thôn Yên Liễn, xã Nghĩa Trung và Ngân Đài, xã Minh Đức.

Tình huynh đệ nghĩa tâm giao/ Dưới dày có đất, trên cao có trời/ Dẫu cho vật đổi sao dời/ Tử sinh vẫn giữ lấy lời tử sinh. Đó là mối tình huynh đệ gắn bó keo sơn giữa hai làng chạ Yên Liễn và Ngân Đài đã trải qua mấy trăm năm đến nay vẫn còn lưu giữ được, góp phần thắt chặt tình nghĩa xóm làng ở vùng quê. Tục kết chạ của hai làng có từ thời Lê Trung Hưng (thế kỷ XVIII) trên các cơ sở sau. Do dân số của hai làng có những nét tương đồng, trước đây có nhiều ân nghĩa với nhau trong huyết thống dòng tộc, sau phân chia ra theo lối sống di dân và giãn dân. Hai làng thờ chung một vị Thành hoàng là thần Cao Sơn đại vương. 

Hai làng Yên Liễn và Ngân Đài kết nghĩa với nhau theo nguyên tắc “Sinh tắc cộng lạc/ Bần tắc cộng lưu/ Hoạn nạn tương cứu/ Sinh tử bất ly”. Có nghĩa: Sống thì hai làng cùng vui/ Nghèo thì cùng lo/ Khi hoạn nạn thì cứu giúp lẫn nhau/ Sống chết có nhau. Họ gọi nhau, xưng hô bằng tên rất thân mật: "Anh", hay "dân xã Cả", "dân anh em". Khi gặp nhau trong đời thường họ đều tự xưng là “em” hoặc “dân em”.

Xưa kia, nam nữ hai làng chạ không được kết hôn với nhau vì theo nguyên tắc đã là anh em thì không được lấy nhau. Người dân hai làng thường xuyên đi lại thăm hỏi vào các dịp lễ hội, các lễ tiết lớn, việc cưới xin, hiếu - hỉ, tiệc tùng, khao lão... Vì hai làng cùng thờ chung vị Thành hoàng nên ngày hội truyền thống làng chạ thường cử một đoàn gồm đại diện những người cao tuổi, các vị chức sắc trong làng mang lễ vật sang dự hội làng “chạ anh” như đúng hẹn. Làng chạ mở hội nghênh đón làng “chạ anh” dự hội một cách trân trọng. Lễ vật được dâng lên cúng Thành hoàng sau đó cả hai làng đều thụ hưởng.

Đồng Ngọc Dưỡng

Đình Gồi, nét đẹp, kết chạ
 
Bình luận mới vừa được thêm vào. Click để xem
Mới nhấtHay nhấtXếp theo:
 
 
 
 
 
     
 
Địa danh Việt Yên
  • Thị trấn: Bích Động (huyện lị), Nếnh
  • Các xã: Bích Sơn, Hoàng Ninh, Hồng Thái, Hương Mai, Minh Đức, Nghĩa Trung, Ninh Sơn, Quang Châu, Quảng Minh, Tăng Tiến, Thượng Lan, Tiên Sơn, Trung Sơn, Tự Lan, Vân Hà, Vân Trung, Việt Tiến
Thông tin liên hệ

Chuyên trang có sự phối hợp của UBND huyện Việt Yên


© Bản quyền thuộc Báo Bắc Giang. Địa chỉ: Số 49 Nguyễn Văn Cừ - TP Bắc Giang - Tỉnh Bắc Giang.
@ Tổng Biên tập Trịnh Văn Ánh - Tòa soạn ĐT:84.0240.3856624
Fax:+84.0240.3856624 , Email: toasoanbbg@gmail.com
Giấy phép hoạt động báo chí điện tử số 285/GP-BTTTT của Bộ Thông tin và Truyền thông cấp ngày 02-6-2016.
® Ghi rõ nguồn "Báo Bắc Giang điện tử" khi phát hành lại thông tin từ website này.